EYT Yasası, Gelinen Son Nokta

0 81

Milyonlarca memur, SSK’lı, Bağ-Kur’lu ve tarım sigortalısı emeklilik sonrası düzenlemenin son aşamasına giriyor. Bu yasa, 8 Eylül 1999 tarihinden önce şirkete katılan kadın çalışanların 20, erkek çalışanların ise 25 yaşından sonra emekli olabilmelerine, yaşına bakılmaksızın ikramiye sistemi getiriyor. Dolayısıyla şartları sağlayanlar kademeli olarak emekli olacak.  

EYT’yi bekleyenler, kapsamlı bir kontrol için ilk adım olarak bir hizmet dökümü çıkarılmalıdır. Hangi statüden emekli edileceğini son 2520 gün belirleyecek. Sigortalının bu tarihten önce SSK’dan emekli olabilmesi için 5.000 gün geçmiş olması gerekir. İstihdam edildiği halde ikramiyelerini ödemeyenlerin zaman aşımı yoktur ve dava açma hakları vardır. Çırak, kursiyer olmasa bile bu şekilde sigorta başlangıç tarihini gösteren bir kişi de dava açabilir. 

8 Eylül 1999’dan önce askerlik borçlanması altın değerindedir. Bu tarihe kadar banka fonlarına bağımlı olanlar da emekli olabilir. 18 yaşın altındaki primler, prim ödeme gün sayısına dahil edilir ve şirkete giriş tarihinin yanı sıra emeklilik yaşı da dikkate alınır. Kasım ayı sonlarında yürürlüğe girecek olan EYT yasası, insanların emeklilik planlarına başladıklarında kafalarındaki bazı soruları yanıtlıyor: 

EYT’nizi beklerken hizmet dökümünü çıkartarak ilk adımı atabilirsiniz. Kaç güne ihtiyacınız olduğunu görebilmeniz için Doğum ve Askerlik Borçları Yasası çıkana kadar beklemek mantıklı. Gerekli sayıda bonus günü için bir sorumluluk tahakkuk edecektir. Toplam asgari ücretin %30’unu ve dış kredilerin %40’ını ödünç alabilirsiniz. Kredi tutarı 1 Ocak 2023 tarihine kadar değişmeyecektir, dolayısıyla herhangi bir kayıp söz konusu değildir.  

Doğum borçlanması yaşınızı düşürmez, aksine prim ödemeniz gereken gün sayısını artırır. İki yıllık bir doğum kredisi size iki yıllık erken emeklilik hakkı verir. Ancak, bu sadece ilk zorunlu sigortalılık dönemindeki doğumların staj girişi ile ödünç alınması için geçerlidir.  

Diğer doğum kredilerinde ise sadece prim ödeme günleri eklenir ve emeklilik yaşı değişmez. Sigorta süresinden sonra doğan en fazla üç çocuk borç para alabilir. Çocuk başına 720 gün satın alabilirsiniz. Bu nedenle, üç çocuğu için borç para alan sigortalı bir kadın, EYT’ye üye olmak için 2160 gün kazanabilir ve eksik primi karşılayabilir.  

Askerlik borcu için sigorta başlangıcı, borçlandırılan gün sayısı kadar ertelenir. Bu, yaşa bağlı olarak erken emeklilik için bir fırsat sağlar. Örneğin 2001’de iş bulup 1998’de askerliğini yaptıysa borçlanıp yoluna devam edebilir. Bir işiniz var ama ikramiyeniz ödenmezse dava açmanız gerekiyor. 8 Eylül 1999’dan önce fiilen çalışıyorsanız ancak daha sonra sigortalı olduysanız, hala yasal anlaşmazlıklarınız var. Her iki durumda da zamanaşımı söz konusu değildir. Ancak bu tarihten önce çalışıyorsanız ve sigortanız yoksa zamanaşımı nedeniyle dava açamazsınız. Yine, bu şekilde başlatılanlar kursiyer veya kursiyer değil, itiraz etme hakkına sahiptir. Prim belgeleri olan SGK’ya olmayanların değerlendirmesi için mahkemeye başvurmaları gerekmektedir. Türkiye’nin 18 ülke ile sosyal güvenlik anlaşması bulunmaktadır. Yurtdışındaki Türk vatandaşları da borçlanarak EYT olabilirler. 

Son 2.520 gündeki hizmet kesintilerinde hangi statü (Bağ-Kur, SSK, Emekli Sandığı) belirleyici olur. EYT belirlenirken çeşitli kurumlardan sigortalılar da dikkate alınır. Örneğin, düzenleme 1999 başlangıç tarihinden önce banka sandıklarında bulunan her şeyi içerir. Bağ-Kur bünyesinde dükkân açarak şirkete ortak olup, donmuş günlerimi bir prim ödemeden geri alabilecek.  

Geçmiş günleri ihya edecek olanlar, istedikleri kadar prim gün için asgari ücret ödeyerek prim ekleyebilirler. 18 yaşından küçüken yapılan sigorta süresi için geçerlilik tarihi 1 Nisan 1981’dir. 18 yaş altı prim ödemeleri prim ödeme günlerine dahil olup emeklilik yaşı katılım tarihi dikkate alınarak belirlenir. Bu tarihten sonra alınan poliçelerde 18 yıllık ömrün bittiği tarih dikkate alınacaktır. 18 yaşın altındaki başlangıçlar sigortaya başlarken dikkate alınmaz. Son 2520 gün ödeme gününde hangi sigorta durumu için prim ödediğinize bakılıyor. Bu süre içinde ister SSK, Bağ-Kur, isterse Emekli Sandığı fazla ödemesi olsun, bu sosyal sigorta sistemi ile emekli olmak demektir. EYT’den ayrılanlar için emeklilik işlemleri dönem içindeki en yüksek statüye göre yapılacaktır. 

Cevap bırakın